Fot. M. Kutkowska
Pogoda w tym roku nie rozpieszcza. Z jednej strony ekstremalne upały i
długotrwały brak opadów, a z drugiej ulewne deszcze, burze i gradobicia. Skutki
zmian klimatu odczuwają już nie tylko rolnicy. Samorząd województwa odpowiada
na te wyzwania, inwestując w rozwiązania, które mają zwiększyć bezpieczeństwo
wodne regionu.
Choć ostatnia zima przyniosła opady śniegu i okresowe roztopy, sytuacja hydrologiczna
pozostaje trudna. W wielu miejscach poziom wód gruntowych systematycznie się
obniża, a prognozy wskazują, że kolejne miesiące mogą przynieść następne fale upałów
i długie okresy bez deszczu.
– Wspieramy samorządy w realizacji inwestycji zwiększających bezpieczeństwo wodne
mieszkańców. Finansujemy przedsięwzięcia związane z retencją, modernizacją sieci
wodociągowych oraz ograniczaniem odpływu wód opadowych. Gminy mogą korzystać z
programów „Mazowsze dla klimatu” i „Mazowsze dla melioracji”, realizujemy inwestycje
także dzięki środkom unijnym. Tak budujemy odporność regionu na skutki zmian klimatu
– podkreśla marszałek województwa mazowieckiego Adam Struzik.
Wody ubywa, inwestycji przybywa
Malejące zasoby wód gruntowych i rosnące zapotrzebowanie na wodę sprawiają, że
coraz więcej samorządów modernizuje infrastrukturę wodociągową oraz planuje kolejne
inwestycje. Dobrym przykładem jest gmina Rzekuń, która w 2025 roku uruchomiła nową
stację uzdatniania wody współfinansowaną ze środków unijnych w ramach programu
Fundusze Europejskie dla Mazowsza. To jednak dopiero początek działań – wraz z
pogłębiającym się deficytem wody konieczne są kolejne przedsięwzięcia zwiększające
bezpieczeństwo mieszkańców.
Miliony na retencję
Samorząd województwa wspiera lokalne inwestycje związane z gospodarką wodną. W
ramach programu „Mazowsze dla klimatu” finansowane są m.in. zbiorniki retencyjne,
ogrody deszczowe i systemy zatrzymywania wody opadowej. Z kolei program
„Mazowsze dla melioracji” umożliwia modernizację urządzeń melioracyjnych.
Jednym z najważniejszych przedsięwzięć jest budowa zbiornika małej retencji
„Kraszewo” w gminie Raciąż. Akwen o powierzchni około 70 hektarów i pojemności
blisko 1,1 mln metrów sześciennych będzie magazynował wodę w okresach jej
nadmiaru, a w czasie suszy zasilał rzekę Raciążnicę i okoliczne grunty rolne.
– Bezpieczeństwo wodne Mazowsza wymaga konsekwentnych i długofalowych działań.
Dane hydrologiczne i meteorologiczne pokazują, że poziom wód gruntowych w wielu
miejscach regionu obniża się nawet o 30–40 cm rocznie, a opadów w okresie zimowo-
wiosennym jest nawet o jedną trzecią mniej niż wynosi średnia wieloletnia. To wyraźny
sygnał, że musimy inwestować w rozwiązania zwiększające retencję – mówi
wicemarszałek Wiesław Raboszuk.
Susza na Mazowszu utrzymuje się najdłużej
W drugim kwartale 2026 roku susza rolnicza objęła 52 proc. powierzchni
województwa, a region należy do tych, w których utrzymuje się ona najdłużej w Polsce.
Szczególnie trudna sytuacja dotyczy upraw zbóż jarych – problem występuje już w 34
proc. mazowieckich gmin.
Niepokoją również dane dotyczące opadów. W pierwszych miesiącach 2026 roku na
Mazowszu spadło zaledwie 30–60 proc. wieloletniej normy, co nie pozwoliło
odbudować zasobów wody. Pojedyncze, nawet intensywne opady deszczu nie są w
stanie skutecznie nawodnić gleby ani zasilić rzek i wód podziemnych.
Coraz wyraźniej widać to również na mazowieckich rzekach. W kwietniu 2026 roku
poziom Wisły w Warszawie spadł do zaledwie 43 cm, co dobrze obrazuje skalę
problemu.
Niedobór wilgoci to także słabsze plony i straty dla rolników. W okresie intensywnego
wzrostu rośliny potrzebują średnio 2–3 mm wody dziennie. Niskie stany wód
pogarszają również warunki funkcjonowania ekosystemów, a wysuszona ściółka leśna
zwiększa ryzyko pożarów. Nieprzypadkowo w kwietniu tego roku przez 7 na 10 dni na
Mazowszu obowiązywało bardzo wysokie zagrożenie pożarowe.